Sau một thời gian các cơ sở KCB công lập thực hiện tự chủ giai đoạn I (tự chủ một phần chi thường xuyên), từ đầu năm 2019, Bệnh viện Đa khoa (BVĐK) tỉnh, BV Mắt tỉnh là 2 đơn vị được chọn đi đầu thực hiện tự chủ giai đoạn II (tự chủ hoàn toàn chi thường xuyên).

Việc giao tự chủ cho các BV đã tạo nên sự thay đổi tận gốc trong việc phục vụ người dân. Nếu như trước đây người dân đến BV với tâm thế nhờ vả thì giờ đây, người dân trở thành khách hàng, là “thượng đế”. Và làm sao để phục vụ người dân cho tốt, để “tiếng lành đồn xa”, người dân tin tưởng mà đến với mình, đó là bài toán các BV đang tìm lối giải.

Phẫu thuật cho bệnh nhân ở BVĐK tỉnh. 

Đã nỗ lực nhưng chưa đủ

Có thể nói, những năm qua các BV đã tận dụng mọi cơ hội, nỗ lực đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị, nâng cao trình độ chuyên môn, đội ngũ, đổi mới phong cách phục vụ, cải tiến quy trình KCB,… với mục đích duy nhất là phục vụ người bệnh ngày càng tốt hơn. Các phòng bệnh của các BV đều tốt hơn, nhiều BV có nhiều phòng bệnh công trình phụ khép kín, có điều hòa, đầu tư mua sắm giường, chăn, ga, gối, đệm.

Về thiết bị, các BV từ tuyến tỉnh đến cơ sở đều được trang bị nhiều thiết bị hiện đại. BVĐK tỉnh đã có máy chụp và can thiệp tim mạch trị giá mấy chục tỷ đồng. Đội ngũ y, bác sỹ, điều dưỡng không ngừng được nâng cao trình độ chuyên môn. Các BV, đặc biệt là BV tuyến tỉnh đã triển khai nhiều dịch vụ kỹ thuật hiện đại. 

Nhìn nhận một cách khách quan, chất lượng KCB ở các BV đã được nâng lên rất nhiều so với trước đó, tuy nhiên có vẻ vẫn chưa đủ, còn phải phấn đấu nhiều. Khi các BV trong tỉnh nỗ lực, các đơn vị KCB khác của tuyến trung ương, của tỉnh bạn cũng nỗ lực vì cùng một mục tiêu: thu hút bệnh nhân, thực hiện tự chủ. Đơn vị nào tạo lập được các điều kiện tốt hơn sẽ “hút” được bệnh nhân. Năm 2018, toàn tỉnh có trên 1.141 nghìn lượt bệnh nhân đi KCB BHYT thì có hơn 129.000 lượt bệnh nhân đi các BV ngoại tỉnh, nhưng bệnh nhân ở tỉnh khác đến các BV trong tỉnh chỉ có 31.687 lượt người.

Có những bệnh nhân được chuyển viện, xin chuyển viện, nhưng cũng có không ít bệnh nhân vượt tuyến, chấp nhận bỏ ra tới 60% chi phí (nếu ở tỉnh điều trị được BHYT thanh toán 100%, vượt tuyến chỉ được thanh toán 40%) để lên BV tuyến trung ương. Trong những ca chuyển viện, vượt tuyến, có những bệnh buộc phải chuyển, nhưng có những bệnh BV ở tỉnh chữa được nhưng người dân vẫn quyết đi tuyến trên vì chưa thực sự tin tưởng BV trong tỉnh.

Câu chuyện thu hút bệnh nhân từ các BV tư

Năm 2018, mỗi quý quỹ KCB BHYT của Hà Nam phải chi trả cho BV Hưng Hà của tỉnh Hưng Yên khoảng 3 tỷ đồng. Đây là một BV tư nhân và họ thể hiện rất rõ chiến lược thu hút bệnh nhân. Trước đây, BV Hưng Hà là BV hạng II, nhưng khi ngành y tế thực hiện thông tuyến (bệnh nhân không cần giấy chuyển viện, từ tuyến xã lên thẳng tuyến huyện KCB, từ huyện nọ sang huyện kia, kể cả khác tỉnh) BV này đã xuống là BV hạng III để hút bệnh nhân ở tuyến cơ sở. Rồi họ có những cách thu hút bệnh nhân, ví dụ có thông tin cho biết lái xe ôm nếu chở được một bệnh nhân đến sẽ được thưởng vài chục nghìn. Hoặc dùng phần lớn số tiền quỹ BHYT chi cho một bệnh nhân đi khám bệnh để làm các chẩn đoán cận lâm sàng, đôi khi không liên quan đến bệnh bệnh nhân đang mắc. Còn tiền thuốc cơ bản bệnh nhân tự bỏ tiền túi, và thường khá nhiều.

Một số người cho rằng như thế là chiêu trò, nhưng điều quan trọng nhất ở đây là người dân lại hài lòng và chấp nhận điều đó. Người dân khi đến BV khám bệnh muốn khám tổng thể. Trong khi các BV khám đúng tuyến BHYT ở trong tỉnh có mức trần, thường có bệnh nào khám bệnh đó bởi nếu cho làm xét nghiệm cận lâm sàng khác BHYT sẽ không thanh toán phần ngoài đó. Thứ hai, thái độ tiếp đón của y, bác sỹ ở BV tư hết sức nhẹ nhàng, niềm nở, điều mà các BV công lập dù có cải tiến rất nhiều so với trước đây nhưng chưa thể bằng các BV tư.

Hoặc như một phòng khám tư nhân ở tỉnh, họ cũng có rất nhiều cách thu hút người dân: Người dân đi khám phải nhịn ăn sáng để làm xét nghiệm máu, khi lấy máu xét nghiệm xong mỗi người được phòng khám cấp miễn phí suất ăn sáng; ngày lễ đi khám, BV tặng mỗi người 100 nghìn. Người dân đều biết họ phải trả thêm một khoản tiền khá nhiều khi đi khám ở các BV, phòng khám tư, nhưng họ hài lòng, tự nguyện bỏ ra bởi ở đó đáp ứng tốt hơn nhu cầu của họ. 

Thách thức từ BV Bạch Mai, Việt Đức và quyết tâm biến khó khăn thành cơ hội

Sẽ quyết tâm biến khó khăn thành cơ hội-đó là chia sẻ của bác sỹ CKII Đỗ Trung Đông, Giám đốc BVĐK tỉnh, cơ sở KCB chuyên môn cao nhất của tỉnh khi được hỏi về việc BVĐK làm gì khi BV Bạch Mai, Việt Đức đã khai trương khu khám bệnh tại Hà Nam. Bác sỹ Đỗ Trung Đông cho rằng, trong bối cảnh được giao tự chủ, việc BV Bạch Mai, Việt Đức đặt cơ sở khám ở Hà Nam là một áp lực rất lớn với các BV trong tỉnh, trong đó có BVĐK tỉnh. Mối lo hiện hữu nhất là các cơ sở đó sẽ “hút” bệnh nhân, “hút” nguồn nhân lực chất lượng cao của các BV.

Tuy nhiên, nhìn dưới góc độ phát triển, đây là cơ hội cho người dân được KCB chất lượng cao ngay tại tỉnh, đồng thời cũng là cơ hội “vàng” để các BV trong tỉnh tranh thủ học hỏi nâng cao trình độ từ đội ngũ nhân lực chất lượng cao của 2 BV có chuyên môn cao nhất trong hệ thống các BV của toàn quốc. 2 BV đó mới chỉ đặt khu khám bệnh nên khi có bệnh nhân cấp cứu, bệnh nhân điều trị chắc chắn sẽ phải phối hợp với BVĐK tỉnh và các BV chuyên khoa trong tỉnh. Bác sỹ của BV Bạch Mai, Việt Đức sẽ thường xuyên sang BVĐK tỉnh thực hiện những ca phối hợp này và đây là cơ hội “vàng” để đội ngũ bác sỹ ở BVĐK tỉnh học hỏi về chuyên môn kỹ thuật cao.

Hiện BV Việt Đức đã gửi công văn đăng ký hợp đồng với BVĐK tỉnh thực hiện phẫu thuật cấp cứu, KCB cho người bệnh. 2 BV đó không chỉ thu hút bệnh nhân của Hà Nam mà tiếp nhận bệnh nhân của tất cả các tỉnh phía Nam, vì thế lượng bệnh nhân sẽ đông. Thế nên dự đoán khi 2 BV này chính thức hoạt động (sau khai trương hiện 2 BV đang tạm dừng hoạt động để hoàn thiện một số điều kiện), các BV trong tỉnh có thể sẽ mất một lượng bệnh nhân đến khám thông thường nhưng sẽ tăng những ca khó.

Từ đầu năm 2019, BVĐK tỉnh, BV Mắt tỉnh sẽ là 2 cơ sở KCB đầu tiên của tỉnh thực hiện tự chủ giai đoạn II. Theo lộ trình, các cơ sở KCB công lập sẽ tiến tới thực hiện tự chủ hoàn toàn. Việc tự chủ không dễ dàng, nhất là trong điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị còn thiếu thốn, đội ngũ bác sỹ số lượng còn thiếu, chất lượng không đồng đều, thiếu bác sỹ có trình độ tay nghề cao. Tuy nhiên, nhận diện rõ những khó khăn, chủ động có giải pháp khắc phục dần, với sự hỗ trợ từ nhiều phía chắc chắn các cơ sở KCB trong tỉnh sẽ dần khẳng định được mình trên con đường thực hiện tự chủ. 

Yên Chính