Giếng làng Lương Xá, xã Yên Bắc (Duy Tiên) được khôi phục, gìn giữ trên nền giếng cũ cạnh cổng làng.

Giếng làng Lương Xá, xã Yên Bắc (Duy Tiên) được xây dựng, khôi phục lại một cách kiên cố, vững chắc trên nền giếng cũ, nằm ở ngay cạnh cổng làng, trên trục đường chính của thôn vừa được mở rộng, bê tông hóa khang trang, sạch đẹp.

Theo lời kể của các cụ cao niên thôn Lương Xá, đã có từ hàng trăm năm, giếng làng xưa kia là giếng đất. Cách đây hơn 20 năm, giếng vẫn cung cấp toàn bộ nguồn nước ăn cho người dân trong thôn. Đến đầu những năm 90 của thế kỷ XX, đời sống ngày càng phát triển, nhà nhà trong thôn đều đào, khoan giếng để thuận tiện hơn trong sinh hoạt. Cũng từ đó, hình ảnh người người, nhà nhà đứng xếp hàng quanh bờ giếng đợi gánh nước cũng không còn nữa.

Để gìn giữ giếng làng, người dân thôn Lương Xá đã nhiều lần sửa chữa, xây dựng, kè đá xung quanh đáy giếng giữ cho giếng không bị sụt lún. Năm 2016, từ nguồn kinh phí xã hội hóa và đóng góp của con em đang công tác xa quê, nhân dân thôn Lương Xá đã xây dựng kiên cố bờ bao quanh thành giếng bằng gạch đỏ, đường kính mặt giếng hơn 20 mét. Cùng với quần thể: cổng làng, trung tâm sinh hoạt văn hóa cộng đồng (đình, đền, nhà văn hóa, khu vui chơi, tập luyện thể thao của thôn…), giếng làng Lương Xá đang góp phần tạo nên hình ảnh làng quê nông thôn vừa tươi mới, vừa cổ kính, mộc mạc.

Nói về việc khôi phục giếng làng, đồng chí Phạm Đức Cửu, Bí thư Chi bộ thôn Lương Xá cho hay: Vốn là nơi cung cấp nước ăn uống, sinh hoạt nên giếng làng luôn được người dân trong thôn xem như là “báu vật”. Trong kí ức của lớp người cao tuổi, giếng làng không chỉ có ý nghĩa cung cấp nguồn nước mát lành, mà nơi đây còn là địa điểm sinh hoạt văn hóa của người dân địa phương. Giếng làng chính là nơi chứng kiến bao kỷ niệm buồn vui, thăng trầm của dân làng từ thế hệ này qua thế hệ khác. Nhờ có giếng làng mà người dân sống chan hòa, gần gũi, đoàn kết với nhau hơn.

Còn tại thôn Nguyễn, xã An Đổ (Bình Lục), giếng làng từ xa xưa cũng được xây dựng ở đầu làng, sát gần đường cái. Theo quan niệm của người dân nơi đây, giếng làng được đặt ở vị trí đầu làng như vậy là bởi nơi đó luôn có nguồn nước dồi dào, mang ý nghĩa nơi khởi nguồn của sự sống luôn luôn sinh sôi, phát triển không ngừng.

Bên cạnh giếng nước, người dân thôn Nguyễn còn trồng cây đa tạo bóng mát, che nắng che mưa, là nơi để bà con trong thôn ngồi nghỉ mỗi khi đi làm đồng về hay ra giếng lấy nước. Cũng như nhiều làng quê khác, ở thôn Nguyễn hiện nay, nguồn nước sạch đã được đưa vào từng nhà, không còn sử dụng nước giếng làng để ăn nữa. Nhưng không vì thế mà lãng quên giếng làng. Cùng với việc cải tạo đường giao thông nông thôn, sửa chữa, tu bổ đình làng, nhân dân thôn Nguyễn đã đồng thuận đóng góp sức người, tiền của để xây dựng lại giếng làng với hệ thống tường gạch bao quanh.

Ông Bùi Xuân Ích, một cao niên trong thôn chia sẻ: Những người có tuổi như chúng tôi rất lo thời gian sẽ làm vơi dần đi những giá trị văn hóa làng xưa. Xã hội phát triển, một số hình ảnh làng quê cũ như hàng rào dâm bụt, đường làng lát gạch nghiêng… đã không còn nữa. Thế nhưng, cây đa, giếng nước, sân đình là linh hồn của làng, nhân dân thôn Nguyễn luôn ý thức được việc phải gìn giữ, bảo tồn mãi mãi. Nguồn nước mát trong của giếng nước tượng trưng cho sinh khí tốt lành, mang lại phúc đức cho con cháu muôn đời.

Với ý nghĩa đó, hằng ngày nhân dân thôn Nguyễn thường xuyên dọn dẹp, khơi trong nguồn nước. Việc khôi phục lại giếng làng do cha ông xây dựng cũng là cách để truyền dạy cho lớp trẻ những giá trị vốn quý của văn hóa làng...

Có thể thấy rằng, trải qua những biến thiên của lịch sử, làng quê bây giờ không còn giữ được nguyên vẹn sự mộc mạc, giản dị như xưa. Tại một số địa phương, có một thời lãng quên, người dân đã san lấp giếng làng để làm mặt bằng xây dựng các công trình: nhà văn hóa thôn, sân thi đấu thể thao... Nhìn nhận lại, sự cần thiết của việc khôi phục, giữ gìn nét văn hóa làng quê những năm gần đây, song song với việc đẩy mạnh xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn, nhiều thôn, làng trên địa bàn tỉnh đã tiến hành sửa chữa và khôi phục lại giếng làng xưa.

Theo đánh giá của ông Trần Viết Thành, Phó Trưởng phòng Văn hóa – Thông tin huyện Bình Lục, trong chương trình xây dựng nông thôn mới, việc gìn giữ nét đẹp văn hóa làng quê được huyện chú trọng, khuyến khích các xã thực hiện. Trong đó, có việc gìn giữ, khôi phục lại giếng làng xưa. Dù không phải là nội dung bắt buộc trong triển khai các tiêu chí nông thôn mới, nhưng đây lại là phần việc được các thôn, làng trong huyện thực hiện rất tốt với mục đích bảo tồn những giá trị văn hóa tinh thần trong cộng đồng làng xã.

Giếng làng - biểu trưng cho nguồn sống, sinh khí tốt lành đã và đang được người dân nhiều địa phương gìn giữ, khôi phục nét văn hóa làng xưa, nhắc nhở các thế hệ mai sau luôn nhớ về cội nguồn - Nơi có cây đa, giếng nước, sân đình.

Nguyễn Oanh