Quê hương núi Đọi sông Châu

Chỉ cách thành phố Phủ Lý khoảng 10km về phía Tây Nam, làng Tháp - một làng nhỏ thuộc thị trấn Kiện Khê, huyện Thanh Liêm được biết đến như một cái nôi sản sinh ra nhiều tài năng văn nghệ, đặc biệt đối với chèo, như NSND Bạch Trà, NSƯT Ngọc Viễn… Từ lâu, người ta vẫn quen gọi làng Tháp là làng chèo ven sông Đáy.

Thôn Cát Tường, xã An Mỹ (Bình Lục) xưa có tên là làng Váu, sau đổi thành Vĩnh Tường. Theo người già ở đây vì làng nằm cạnh dòng sông Sắt có rất nhiều cát nên gọi thành tên Cát Tường như ngày nay. Cát Tường là một trong 6 thôn của xã An Mỹ, cũng là thôn nhiều năm liền giữ vững các tiêu chí làng văn hóa.

Trong cả ba cuốn Lịch sử Đảng bộ: tỉnh Hà Nam, huyện Bình Lục và xã An Mỹ đều có một bức ảnh tư liệu đã qua 60 năm nhưng dường như vẫn tươi rói về sự kiện Bác Hồ đến thăm công trường đắp đập thủy lợi Cát Tường, An Mỹ (ngày 14 tháng 1 năm 1958). Bức ảnh ghi lại khoảnh khắc Bác Hồ đứng hỏi chuyện với bà con nhân dân ngay tại công trường và đứng gần bên Bác là nữ xã viên HTXNN Phú Đa, Bối Cầu - Lã Th

Không chỉ là người khai mở kỹ thuật dệt lụa vẽ, họa sỹ Phạm Thanh Liêm cũng chính là người lưu giữ hồn quê trên những vuông lụa Quan Phố, xã Chuyên Ngoại, huyện Duy Tiên.

Năm 2017 đi qua, Phủ Lý có nhiều đổi thay rõ rệt. Dáng dấp của đô thị trẻ năng động, khang trang hiện ra chững chạc hơn. Với việc tiếp tục đổi mới mạnh mẽ và nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác chỉ đạo, điều hành; phân cấp quản lý mạnh hơn gắn với trách nhiệm của người đứng đầu, thành phố đã đạt nhiều kết quả ấn tượng, tạo ra thế và lực mới để thành phố tự tin vững bước vào năm mới 2018.

Đã thành lệ, cứ vào rằm tháng mười hằng năm, nhân dân làng Đanh Xá, xã Ngọc Sơn (Kim Bảng) lại long trọng tổ chức lễ hội truyền thống ngay tại đình.

Điểm thành công nổi bật dễ nhận thấy trong hàng loạt ca khúc mới viết về mảnh đất núi Đọi - sông Châu một số năm gần đây là nhiều nhạc sĩ khai thác, sử dụng chính chất liệu dân ca Hà Nam, dân ca vùng đồng bằng Bắc Bộ để tạo nên những điểm nhấn thẩm mỹ rất hiệu quả, được công chúng hào hứng đón nhận.

"8 cô gái giỏi" là danh hiệu mà bà con nhân dân xã Phù Vân (thành phố Phủ Lý) dành để khen tặng các nữ dân quân pháo phòng không năm xưa đã anh dũng, kiên cường, cùng bộ đội chiến đấu với không quân địch. Các nữ pháo thủ kiên trung trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đã trở thành niềm tự hào của nhân dân nơi đây.

Ở nhiều vùng quê, hát chèo được lưu giữ, truyền đời từ thế hệ này sang thế hệ khác. Trong các câu lạc bộ (CLB) hát chèo, việc một gia đình có 3 - 4 thế hệ cùng tham gia sinh hoạt không phải hiếm. Gia đình ông Hoàng Hởi ở thôn Phương Thượng, xã Lê Hồ (Kim Bảng) là một trong những gia đình có nhiều thế hệ hát chèo tiêu biểu nhất nơi đây.

Đó là tâm sự, cũng là quan điểm của cụ Đào Đức Dụ, 81 tuổi, Chủ tịch Hội Khuyến học xã Thanh Tân (Thanh Liêm), người từng có thời gian 33 năm gắn bó với nghề "gõ đầu trẻ".

Nằm kề dòng Châu Giang xanh ngắt, hiền hòa với chất đất phù sa cổ pha cát non ngọt mát, giàu dưỡng chất, miền đồng bãi Phúc Châu (xã Hợp Lý, Lý Nhân) được thiên nhiên ban tặng nhiều thứ sản vật thơm thảo có tiếng. Một trong những thứ sản vật ấy phải kể đến con hến mà từ bao đời nay cứ tự nó sinh sôi, nảy nở như một thứ của "trời cho" nơi bến sông, ngoài bãi ở vùng đất trù mật bình yên này.

Trên bến Câu Tử xưa, dưới chân cầu Câu Tử ngày nay là ngôi đình Câu Tử cổ kính, linh thiêng, thuộc thôn Câu Tử, xã Châu Sơn, huyện Duy Tiên.

Sông Thiên Mạc là tên cổ của sông Châu Giang nằm ở phía Bắc của tỉnh Hà Nam, là ranh giới tự nhiên giữa hai huyện Duy Tiên và Lý Nhân. Sông Thiên Mạc nối sông Hồng, sông Đáy và sông Nhuệ.

Sau một năm diễn ra lễ kỷ niệm, sự kiện vinh danh, tri ân 10 nữ dân quân và những Anh hùng liệt sĩ quê hương Hà Nam đã có sức lan tỏa rộng lớn với người dân cả nước.

Khi nói đến nghệ thuật uống trà người ta hay nhắc tới thú uống trà của người Huế hay người Hà Nội với vẻ thanh lịch, tao nhã và cầu kỳ. Thế nhưng, thương hiệu Trà sen cụ Trưởng An (thị trấn Đồng Văn, huyện Duy Tiên) khá nổi tiếng hơn nửa thế kỷ qua ở cả vùng đất chiêm trũng Nam Hà cũ không hoàn toàn chỉ vì cách uống, cách chế biến đặc biệt mà còn bởi tình trà cho bạn đường xa.

Nghị quyết (NQ) chuyên đề số 06 của Tỉnh ủy về phát triển thành phố Phủ Lý đến năm 2020, định hướng đến năm 2030 xác định: Xây dựng thành phố đạt tiêu chí đô thị loại II trước năm 2020; đến năm 2030 cơ bản đạt tiêu chí đô thị loại I... Từ mục tiêu này, ngay khi NQ 06 ban hành, thành phố đã tập trung xây dựng chương trình hành động, đạt kết quả bước đầu quan trọng.

Nhà hoạt động chính trị tiền bối Lương Khánh Thiện(*) là một chiến sĩ cộng sản kiên trung, cống hiến trọn đời cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc. Tên tuổi, tinh thần bất khuất trước kẻ thù và những công lao đóng góp to lớn của ông cho cách mạng đã được khắc họa trong nhiều tác phẩm văn học, nghệ thuật, báo chí.

Có biết bao câu chuyện về những người anh hùng mà đến nay, dẫu đã qua hàng nửa thế kỷ nhưng vẫn được những cựu chiến binh (CCB), cựu thanh niên xung phong (TNXP), cựu cán bộ ngành giao thông vận tải từng tham gia chiến đấu, phục vụ chiến đấu trên tuyến lửa Trường Sơn thời đánh Mỹ tự hào lưu truyền như huyền thoại.

Đại tá Nguyễn Ngọc Ninh (Thanh Tâm, Thanh Liêm) là người cắm Quốc kỳ và cùng đồng đội kiên cường, khôn khéo đấu tranh khẳng định, giữ vững chủ quyền Tổ quốc tại đảo Đá Thị (quần đảo Trường Sa) ngày 14/3/1988.

Vùng đất phía bắc huyện Duy Tiên có nhiều nhánh sông mà từ lâu đã được gọi bằng một cái tên chung: Sông Châu (Châu Giang). Ít ai biết rằng một trong những nhánh sông hiện đang cùng mang tên gọi chung đó có những nhánh đã từng mang một cái tên riêng - sông Thiên Mạc (Thiên Mạc giang).

BÁO HÀ NAM ĐIỆN TỬ

Giấy phép xuất bản số 68/GP-BTTTT do Bộ Thông tin - Truyền thông cấp ngày 16/2/2017

Địa chỉ: Đình Tràng, phường Lam Hạ, thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam

Tổng Biên tập: Lê Hồng Kỳ

Điện thoại: (0226) 3852.773 - 3853.342 | Fax: (0226)3853.342

Email: baohanam.dientu@gmail.com

Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản.