Quê hương núi Đọi sông Châu

Với mục đích giúp các em học sinh, thầy cô giáo và người dân trong thôn, trong xã được tiếp cận với đa dạng các loại sách, từ đó nâng cao kiến thức mọi mặt, hoàn thành các nhiệm vụ đề ra, đúng ngày Thơ Việt Nam - ngày rằm tháng giêng năm 2010, Thư viện khuyến học chùa Vị Hạ (làng Vị Hạ, xã Trung Lương, Bình Lục) chính thức mở cửa đón bạn đọc gần xa.

Trước đây nhắc đến Ba Sao, nhiều người nghĩ ngay đến nỗi “hãi hùng” bởi sự hẻo lánh, xa xôi, cách trở với những con dốc: Suối Ngang, Ba Chồm, Bòng Bong..thì nay Ba Sao được biết đến với những địa danh mới nghe thật phấn khởi, thật vui: “Thị trấn miền sơn cước”, “Vùng trọng điểm du lịch quốc gia”…

Trong số những chiến sĩ cộng sản tiền bối tiêu biểu quê hương Hà Nam, rất nhiều người đã từng là thầy giáo - những nhà giáo, chiến sĩ cách mạng ấy có thể kể đến: Nhà giáo Hồ Xanh (Nguyễn Thượng Cát, quê Phủ Lý), nhà giáo Nam Cao (Trần Hữu Tri, quê Lý Nhân), đặc biệt là nhà giáo quê hương Lũng Xuyên, Yên Bắc, Duy Tiên mang tên “Giáo Hoài” - Nguyễn Hữu Tiến.

Trường THCS Nam Cao được thành lập năm 1993 có nhiệm vụ giáo dục toàn diện, bồi dưỡng chất lượng mũi nhọn bậc THCS cho ngành giáo dục và đào tạo (GD&ĐT) Lý Nhân. Phát huy truyền thống đó, suốt 25 năm qua, các thế hệ thầy cô giáo, học sinh nhà trường luôn nỗ lực phấn đấu trở thành đơn vị tiên tiến suất sắc của ngành GD&ĐT huyện Lý Nhân.

Nằm ở phía Tây Bắc của thành phố Phủ Lý, đền Cửu Tỉnh là một di tích hội tụ nhiều giá trị văn hóa, tâm linh đặc sắc. Với đặc trưng thờ Mẫu, tại đây, thường xuyên diễn ra nghi lễ diễn xướng chầu văn, hầu đồng, thu hút đông đảo người dân địa phương và du khách thập phương về chiêm bái.

"Đinh Xá cảnh sắc rườm rà/Đồng thì lúa tốt, lợi hà(*) lắm cây/Đầm Chiềng cá lớn đâu tày/Chợ cao(**) bún, bánh, hàng đầy mía, rau"… lần theo ý tứ câu ca của học giả Ngô Vi Liễn(***), chúng tôi tìm đến làng Chiềng (xã Đinh Xá, thành phố Phủ Lý) và được chứng kiến những nét đẹp văn hóa độc đáo ở một vùng quê giàu truyền thống.

Làng Đọi Tam, xã Đọi Sơn, huyện Duy Tiên (xưa kia có tên là làng Giáp Ba, tổng Đọi Sơn, huyện Duy Tiên, phủ Lý Nhân, tỉnh Hà Nội) từ lâu nổi tiếng với nghề làm trống truyền thống.

Trong những năm qua, cùng với sự phát triển của thành phố Phủ Lý, phường Liêm Chính - quê hương của nhà cách mạng tiền bối Lương Khánh Thiện cũng đã có những đổi thay tích cực về kinh tế - xã hội, đúng diện mạo là một phường năng động trong đô thị trẻ.

Lương Khánh Thiện - Nhà hoạt động chính trị tiền bối tiêu biểu của Đảng và cách mạng Việt Nam được biết đến là một chiến sĩ cộng sản kiên trung, cống hiến trọn đời cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.

Đền thờ Đức thánh Tiên ông nằm trên sườn núi Voi, thôn Quang Thừa, xã Tượng Lĩnh, huyện Kim Bảng. Đây là ngôi đền nổi tiếng linh thiêng, ngoài dân Quang Thừa còn có rất nhiều du khách thập phương đến thưởng ngoạn cảnh đẹp và lễ cầu an.

Cùng với biệt danh "Thánh địa Bảo Thái" nổi tiếng, gắn với vương triều Tiền Lê lừng lẫy, vùng đất Bảo Thái (Liêm Cần, Thanh Liêm) còn gắn liền với tên tuổi một võ tướng nổi danh với câu nói bất hủ đã mấy trăm năm nay được nhân gian lưu truyền, ca tụng: "Ta thà làm quỷ nước Nam chứ không thèm làm vương đất Bắc" - Võ tướng Trần Bình Trọng.

Di tích Lịch sử văn hóa quốc gia đình Nguyễn Trung (xã Liêm Phong, huyện Thanh Liêm) nằm bình yên giữa cánh đồng lộng gió, tháng 9 về ngập tràn hương lúa mới. Tiếp chúng tôi trong ngôi đình cổ kính, với kiến trúc đá độc đáo, ông Nguyễn Hữu Đích, Trưởng ban các cụ bô lão quản lý đình cho biết: Đình đá Nguyễn Trung thờ Tướng quân Đinh Lôi, đây là vị tướng tài ba thời Lý Bí.

Xã Ngọc Lũ (Bình Lục) là một vùng địa linh với hệ thống đình, chùa, miếu, phủ có giá trị văn hóa, tín ngưỡng đặc sắc. Trong đó, tiêu biểu nhất là ngôi đình cổ có quy mô, kiến trúc bề thế. Ngôi đình cũng gắn liền với bảo vật quốc gia, biểu trưng của nền văn hóa Đông Sơn rực rỡ một thời - Trống đồng Ngọc Lũ.

Chúng tôi tới tham quan Khu di tích lịch sử - văn hóa đền Trúc và Ngũ động Thi Sơn (xã Thi Sơn, huyện Kim Bảng) vào một buổi chiều đầu thu, nắng nhẹ. Đi qua cổng di tích, thẳng theo con đường được lát gạch phẳng nhẵn, sạch sẽ, hai bên trúc mọc ken dày, cao vút đan vào nhau trên không tạo thành chiếc cổng vòm rộng dài, xanh mướt là tới đền Trúc cổ kính, linh thiêng.

Làng Tái Kênh (xã Đinh Xá, Phủ Lý) có một ngôi đền cổ mà bao đời nay dân trong làng vẫn thành kính, quen gọi đền Nhà Bà. Ngôi đền nhỏ bé, khiêm nhường quần tụ giữa chòm xóm làng quê bình dị, ít người biết đến, thưa khách viếng thăm nhưng ẩn chứa trong đó một câu chuyện lịch sử đậm màu huyền thoại, giàu chất nhân văn và ắp đầy niềm tự hào của người dân nơi đây.

Những năm qua, thôn Phương Thượng, xã Lê Hồ (Kim Bảng) là một trong những đơn vị tiêu biểu về phong trào hát chèo, hát dân ca của huyện, tỉnh.

Viết về thời kỳ lầm than, cơ cực của người dân trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, trong cuốn Lịch sử Đảng bộ xã Hòa Hậu (1947 - 2010) ghi rõ: ...nạn đói thảm khốc tháng 3 năm 1945... riêng ở các làng thuộc Hòa Hậu có hơn 500 người bị chết đói (làng Đại Hoàng có đến 420 người)...Đó là "Làng Vũ Đại - Đại Hoàng xưa. Còn Làng Vũ Đại - Đại Hoàng hôm nay đã đổi khác.

Người mà chúng tôi muốn nói đến ở đây là Thiếu tướng Trần Tử Bình, quê xã Tiêu Động, huyện Bình Lục.

Từ xưa đến nay, cau là loài cây quen thuộc được nhiều gia đình ở nông thôn chọn trồng trước hiên và trong vườn nhà. Nhưng, cả làng, cả xã, nhà nào cũng trồng cau có lẽ chỉ có ở xã Bình Nghĩa (Bình Lục). Bao năm qua, những hàng cau, những vườn cau thẳng tắp được trồng khắp các xóm thuộc hai miền Cát Lại và Ngô Khê của xã đã tạo nên nét độc đáo cho làng quê này.

Đền Bà Vũ (Chân Lý, Lý Nhân) thờ bà Vũ Thị Thiết theo huyền tích “Người con gái Nam Xương” của Nguyễn Dữ trong “Truyền Kỳ Mạn Lục” dân gian tôn là “Thánh Mẫu”, “Mẫu Hương Nương”.. Đền nằm cạnh sông Hồng hội tụ nhiều giá trị lịch sử văn hóa, nghệ thuật kiến trúc, tín ngưỡng thờ Mẫu và có mối liên hệ mật thiết với các di tích trong vùng.

BÁO HÀ NAM ĐIỆN TỬ

Giấy phép xuất bản số 68/GP-BTTTT do Bộ Thông tin - Truyền thông cấp ngày 16/2/2017

Địa chỉ: Đình Tràng, phường Lam Hạ, thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam

Tổng Biên tập: Lê Hồng Kỳ

Điện thoại: (0226) 3852.773 - 3853.342 | Fax: (0226)3853.342

Email: baohanam.dientu@gmail.com

Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản.