Nơi đây, vào ngày 18/3/1947, Ban chỉ huy Quân đội quốc gia và Dân quân tự vệ tỉnh Hà Nam (gọi tắt là Tỉnh đội) chính thức được thành lập và từ đó vừa chiến đấu vừa xây dựng, phát triển lực lượng cùng quân và dân trong tỉnh lập nhiều chiến công hiển hách.

Thủ trưởng Bộ CHQS tỉnh giới thiệu với cán bộ, chiến sĩ LLVT về nơi thành lập LLVT tỉnh.

Theo các cụ cao niên trong làng, đình Bông xưa kia được nhà vua ban tiền và cho xây dựng toàn bằng gỗ lim. Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, thực hiện mệnh lệnh tiêu thổ kháng chiến, ngôi đình Bông cổ kính ấy được lệnh đốt cháy nhằm mục đích không còn chỗ để quân giặc có thể lợi dụng làm nơi đóng quân khi chúng kéo đến chiếm đóng vùng quê này. Thời gian sau đó, để lấy chỗ thờ tự, sinh hoạt tín ngưỡng và hội họp, dân làng phải chung tay, góp sức dựng lại ngôi đình Bông tại thôn Phù Đê. 

Thực hiện đường lối kháng chiến toàn dân, toàn diện, phương châm tác chiến là triệt để dùng du kích chiến, đình Bông trở thành nơi khởi đầu cho việc phát triển lực lượng tham gia kháng chiến của tỉnh. Nơi đây trở thành địa điểm để tổ chức những hội nghị quan trọng của cấp ủy, chính quyền; nơi tập luyện võ thuật của các đội du kích vũ trang. 

Sau khi thành lập Tỉnh đội, các cơ quan quân sự từ tỉnh tới các xã, thị trấn được củng cố, kiện toàn. Ở các thôn, xóm trong làng Phù Đê, xã Tượng Lĩnh hàng loạt tiểu đội du kích có trang bị vũ khí dần được hình thành, ngày đêm huấn luyện, sẵn sàng các phương án chiến đấu. Dưới sự chỉ đạo của Tỉnh đội Hà Nam, nhân dân Tượng Lĩnh cùng nhân dân quanh vùng đã đồng lòng đứng lên chiến đấu, quyết tâm đánh đuổi quân xâm lược.

Những năm tháng đó, thực dân Pháp điên cuồng tàn phá các vùng quê miền Bắc nước ta. Xóm làng nằm trên trục quốc lộ chính nên nhân dân Phù Đê đã hứng chịu bao sự tàn phá ác liệt đó. Không chịu khuất phục, nhân dân Phù Đê, Tượng Lĩnh đã cùng các đơn vị LLVT ra sức chiến đấu, tìm mọi cách để ngăn bước kẻ địch. 

Trên trục đường giao thông chính đi qua địa bàn, bà con cùng du kích đào đắp rất nhiều ụ đất không cho quân địch dễ dàng tiến quân. Trên các đường liên thôn đều xây dựng hầm công sự. Khi quân Pháp tiến quân qua Tượng Lĩnh bằng các phương tiện xe cơ giới đã vấp phải sự cản phá quyết liệt của quân và dân địa phương, buộc chúng phải dừng lại. Chúng cho quân đổ bộ lùng sục, bắt bớ, cướp bóc của cải, sát hại dân thường, nhưng bà con đã thực hiện phương châm “vườn không nhà trống”, sơ tán khỏi làng nên chúng không thu được gì. Đây là thành tích đầu tiên của quân và dân Tượng Lĩnh trong việc ngăn cản bước tiến quân của địch và thực hiện sơ tán, phòng tránh địch an toàn.

Cùng với việc chiến đấu chống giặc, trong những năm kháng chiến, Tỉnh đội Hà Nam chỉ đạo các đơn vị LLVT động viên cán bộ, chiến sĩ tích cực tham gia phong trào chống nạn thất học, xóa mù chữ trong cán bộ, chiến sĩ LLVT tỉnh và tham gia xóa mù chữ cho nhân dân. Các lớp bình dân học vụ được duy trì rộng rãi bằng nhiều hình thức linh hoạt, sáng tạo. 

Tại đình Bông, nhiều cuộc họp quan trọng được các cấp ủy, chính quyền và cơ quan quân sự tỉnh tổ chức nhằm lãnh đạo, chỉ đạo, tuyên truyền vận động nhân dân tham gia các lực lượng dân quân, du kích. Thực dân Pháp bị quân và dân ta đánh mạnh ở khắp nơi, thua đau và thất bại liên tiếp nên chúng ra sức tàn phá làng mạc. Ngôi đình Bông - cơ sở cách mạng của quân và dân địa phương thêm một lần nữa bị san phẳng.

Trong chiến tranh loạn lạc, trải qua biết bao gian khổ, song bà con nhân dân Phù Đê, Tượng Lĩnh vẫn kiên cường sát cánh cùng cán bộ, chiến sĩ các đơn vị LLVT tỉnh dũng cảm đấu tranh, chiến thắng kẻ thù, góp phần vào những thắng lợi vĩ đại của dân tộc. Kết thúc chiến tranh, cùng với việc ra sức lao động sản xuất, xây dựng quê hương ngày càng đổi mới, nhân dân Phù Đê đã đồng tâm phục dựng ngôi đình Bông trên nền đổ nát. Ngôi đình Bông nhỏ bé, chịu bao sự tàn phá trong chiến tranh đã được công nhận “Di tích lịch sử cách mạng cấp tỉnh” từ năm 2011. Nơi đây mãi trở thành địa điểm sinh hoạt tín ngưỡng, tâm linh và giáo dục truyền thống của nhân dân Phù Đê và các đơn vị LLVT Hà Nam. 

Với những giá trị truyền thống lịch sử ấy, những năm qua cơ quan Bộ CHQS tỉnh đã cùng cấp ủy, chính quyền, nhân dân địa phương huy động các nguồn lực đầu tư xây dựng, tôn tạo ngôi đình thêm khang trang, kiên cố. Nhiều công trình phụ trợ được xây mới, như: nhà bia kỷ niệm, nhà khách, sân đình... 

Cùng với đóng góp xây dựng, tôn tạo di tích lịch sử đình Bông, cán bộ, chiến sĩ các đơn vị LLVT trong tỉnh còn tích cực tham gia xây dựng nông thôn mới ở địa phương, qua đó góp phần làm cho diện mạo vùng quê giàu truyền thống cách mạng Phù Đê, Tượng Lĩnh ngày càng đổi mới, văn minh. Và nơi đây cũng đã trở thành địa chỉ đỏ trong công tác tuyên truyền, giáo dục truyền thống đối với các thế hệ cán bộ, chiến sĩ LLVT, các tầng lớp nhân dân địa phương.

Hằng năm, nhân dịp kỷ niệm Ngày Truyền thống LLVT Hà Nam (18/3) và ngày hội làng (mùng 10 tháng giêng âm lịch), di tích lịch sử đình Bông lại trở thành điểm hẹn gặp gỡ, đoàn tụ của con em Phù Đê, Tượng Lĩnh và cán bộ, chiến sĩ các đơn vị LLVT tỉnh nhằm ôn lại truyền thống hào hùng của quân và dân ta trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược, qua đó thêm tự hào, tự tin, thêm nỗ lực phấn đấu góp sức xây dựng quê hương ngày càng đổi mới.

Phương Dung